J. Grabiec (Józef Dąbrowski): Rok 1863 [1913]

To pierwsze wydanie jednej z najważniejszych monografii poświęconych Powstaniu Styczniowemu, opublikowane w 1913 roku w pięćdziesiątą rocznicę wybuchu zrywu. Autorem jest Józef Dąbrowski (1876-1926), prawnik, publicysta, działacz społeczny i pułkownik Korpusu Sądowego Wojska Polskiego, który pod pseudonimem J. Grabiec opublikował kilka prac historycznych i publicystycznych .

Celem pracy było – jak pisał autor w przedmowie – „przywrócenie temu okresowi, który uważa za jeden z najpiękniejszych w dziejach porozbiorowych, dobrej a rzetelnie zasłużonej sławy, tak często szarpanej przez bezkrytyczną gawiedź” . Dzieło ukazuje genezę, przebieg walk oraz tło polityczne i międzynarodowe powstania, opierając się na rzetelnych badaniach źródłowych i relacjach uczestników .

Publikacja zachwyca bogactwem materiału ikonograficznego. Zawiera liczne ilustracje i fotografie w tekście, barwne reprodukcje na osobnych tablicach, a na końcu – rozkładaną, kolorowaną „Mapę Królestwa Polskiego wykazującą miejsca bitew, napadów i potyczek stoczonych w powstaniu 1863/4 r.” . Na wyklejkach umieszczono reprodukcje rysunków Artura Grottgera .