Statut Wielkiego Xięstwa Litewskiego, wyd. piąte, z adligatami, Wilno 1744

Tytuł: Statut Wielkiego Xięstwa Litewskiego, náprzod zá náiaśnieyszego hospodárá krola jego mosci Zygmunta III, w Krákowie w roku 1588, teraz záś piąty raz zá náiaśnieyszego krola Augusta Trziećiego przedrukowany […]
Dzieła współoprawne: Trybunał obywatelom Wielkiego Xięstwa Litewskiego na seymie warszawskim dany roku 1581; Coaequatio Jurium [Urównanie praw] una cum Ordinatione Tribunali; Constytucye Seymu Walnego Ordynaryinego szescioniedzielnego w Grodnie Roku Pańskiego MDCCXXVI.
Wydawca: Drukarnia J.K.M. Akademicka Societatis Jesu, Wilno (Konstytucje: Warszawa/Grodno)
Rok wydania: 1744 (data całego klocka).
Format: folio (2°), wysokość bloku 32 cm.
Objętość: Statut: k. wstępnych 21, portret miedziorytowy poza paginacją, s. 421, [1], s. 54 rejestrów; Trybunał: s. 30; Coaequatio Jurium: [5]; Konstytucje grodzieńskie (1726): s. 62, s. 32.
Oprawa: oryginalna, półskórzana z epoki, zwięzy na grzbiecie wyraźne, ubytek skóry u stopy grzbietu.

Statut Wielkiego Księstwa Litewskiego – tu w piątej edycji, opartej na kanonicznym tekście z 1588 roku – regulował ustrój polityczny oraz prawo prywatne, karne, procesowe i skarbowe na ziemiach litewskich, białoruskich i ruskich; obowiązywał do 1840 roku. Współoprawne akty składają się na komplet prawa ustrojowego Wielkiego Księstwa: Trybunał z 1581 roku, powołujący najwyższy sąd szlachecki dla Litwy; Coaequatio Jurium z sejmu 1697 roku, zrównujące status prawny szlachty litewskiej i koronnej oraz wprowadzające język polski do kancelarii litewskich; wreszcie Konstytucje Sejmu Walnego w Grodnie z 1726 roku, z czasów unii polsko-saskiej. Całość wydrukowała w 1744 roku wileńska Drukarnia Akademicka Ojców Jezuitów, jedna z głównych drukarni ksiąg urzędowych Wielkiego Księstwa.

Klocek tworzy kompletny zestaw podstawowych aktów prawnych, na których opierało się sądownictwo i administracja Wielkiego Księstwa Litewskiego w pierwszej połowie XVIII wieku – łączy ogólną kodyfikację (Statut) z ustawami ustrojowymi i bieżącym ustawodawstwem sejmowym.

Na karcie tytułowej, karcie z miedziorytowym portretem, tylnej wyklejce i okładzinach osiemnastowieczne zapiski atramentem, m.in. obszerna inskrypcja własnościowa „Statut z Księgi Jacka Lanckorońskiego… Podstolego y Vicestarosty… 174…” – ślad prywatnego księgozbioru.

Stan egzemplarza: skóra przetarta powierzchniowo, lekkie pęknięcie przedniego przegubu, ubytek skóry na grzbiecie; w bloku dawne zacieki wodne na kilkunastu kartach, bez zniszczenia papieru; na karcie tytułowej i portrecie zapiski własnościowe.