James Joyce: Portret artysty z czasów młodości [1957]

Prezentujemy pierwsze powojenne wydanie  „Portretu artysty z czasów młodości” (tyt. oryg. A Portrait of the Artist as a Young Man) Jamesa Joyce’a (1882–1941) – irlandzkiego pisarza, uznawanego za jednego z najwybitniejszych twórców literatury światowej XX wieku, prekursora strumienia świadomości i modernizmu. Publikacja ukazała się w 1957 roku w Warszawie nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego (PIW) w prestiżowej serii „Powieści XX wieku” .

Powieść, wydana po raz pierwszy w 1916 roku w Nowym Jorku , jest w dużej mierze autobiograficzna – przedstawia intelektualne i moralne dojrzewanie Stefana Dedalusa, alter ego pisarza. Ukazuje obraz Dublina z przełomu XIX i XX wieku, środowisko rodzinne, jezuickie szkoły i internaty, a wreszcie atmosferę University College w Dublinie. W zakończeniu bohater przedstawia swe credo pisarskie i ze słowami „nie będę służył” opuszcza Irlandię, by podjąć artystyczne wyzwanie. Powieść stanowi tematyczne i formalne wprowadzenie do arcydzieła Joyce’a – „Ulissesa” (1922) .

Postać Zygmunta Allana, tłumacza tej powieści, do dziś pozostaje tajemnicą. Jego przekład ukazał się po raz pierwszy w 1931 roku nakładem wydawnictwa „Rój” i było to pierwsze polskie wydanie oraz pierwsza książkowa publikacja Joyce’a w Polsce . Pierwsza powojenna edycja pochodzi z 1957 roku . Co fascynujące, oba teksty różnią się między sobą znacząco – nie chodzi o uwspółcześnienie pisowni czy gramatyki, ale o mające wpływ na interpretację utworu ważkie zmiany. Przykładowo, w wydaniu z 1931 roku czytamy: „w kuźni duszy swej wykuć nie urodzone jeszcze poczucie swej rasy”, podczas gdy w edycji PIW z 1957 roku: „w kuźni swej duszy wykuć nie urodzone jeszcze poczucie mego narodu” . Kim był Zygmunt Allan i kto nadzorował zmiany w przekładzie – do dziś pozostaje przedmiotem dyskusji wśród badaczy .

Jest to pierwsze powojenne wydanie – cenne świadectwo powrotu Joyce’a do oficjalnego obiegu czytelniczego po latach stalinowskiej cenzury, należące do poszukiwanego przez kolekcjonerów cyklu PIW-u „Powieści XX wieku”. Prezentowany egzemplarz jest czysty i zachowany w bardzo dobrym stanie. To obowiązkowa pozycja dla kolekcjonera literatury światowej, miłośnika prozy Joyce’a oraz bibliofila poszukującego reprezentacyjnego wydania jednego z najważniejszych dzieł modernizmu.

8916-20-BW