CZESŁAW MIŁOSZ: ZNIEWOLONY UMYSŁ [1999]

Opis

Prezentujemy wydanie „Zniewolonego umysłu” Czesława Miłosza (1911–2004) – poety, prozaika, eseisty, laureata literackiej Nagrody Nobla (1980), jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych intelektualistów polskich XX wieku. Publikacja ukazała się w 1999 roku w Krakowie nakładem Wydawnictwa Literackiego jako część prestiżowej serii „Dzieła Zebrane Czesława Miłosza”.

„Zniewolony umysł” to najsłynniejsza książka eseistyczna Miłosza, ukończona w 1951 roku w Maisons-Laffitte w domu „Kultury” Jerzego Giedroycia, a wydana po raz pierwszy w 1953 roku przez paryski Instytut Literacki. Dzieło stanowi przełomową analizę mechanizmów zniewalania umysłów w systemie totalitarnym, napisaną z myślą o kolegach w Polsce i publiczności zachodniej, której autor chciał uświadomić „powagę ofensywy ideologicznej na Wschodzie”.

Miłosz nie ograniczył się do wykazania, że głównym powodem ulegania władzy komunistycznej był strach lub chęć robienia kariery. Wskazał, że „poza zwyczajnym strachem, poza chęcią uchronienia się przed nędzą i fizycznym zniszczeniem działa pragnienie wewnętrznej harmonii i szczęścia”, a iluzję tego dawała Nowa Wiara . Wprowadził takie pojęcia jak „ketman” (maski, jakie przybiera intelektualista w systemie totalitarnym, by realizować własne cele) czy „murti-bin” (człowiek, który uwierzył we własne kłamstwa). Na książkę składają się także eseje „Zachód” – analizujący, dlaczego przedstawiciele cywilizacji zachodnich nie mogą w pełni zrozumieć mentalności Wschodu, oraz „Wróg ładu – człowiek” – rozważania o walce o władzę duchową w demokracjach ludowych.

Bolesław Bolecki, który przeprowadził rozmowę o „Zniewolonym umyśle” z samym Miłoszem, uważa, że warto czytać tę książkę „jako esej, przypowieść, parabolę, lub nawet jako powieść biograficzną. To rzecz o ludzkiej duszy, o namiętnościach i ambicjach, o zakłamaniu i prawdzie, o okrucieństwie człowieka i historii oraz o ludzkiej komedii pomyłek”. Bezpośrednim impulsem do napisania dzieła był podobno spacer po Krakowie w towarzystwie Jerzego Andrzejewskiego, podczas którego literaci spostrzegli młodych akowców za kratami więzienia.

Jest to część prestiżowej serii „Dzieła Zebrane” – najpełniejszej edycji dzieł Miłosza, obejmującej jego poezje, prozę, eseistykę i przekłady. „Zniewolony umysł” pozostaje jednym z najważniejszych świadectw intelektualnych zmagań z totalitaryzmem XX wieku i obowiązkową pozycją dla kolekcjonera dzieł noblisty, miłośnika jego eseistyki oraz bibliofila poszukującego reprezentacyjnego wydania tej klasyki myśli politycznej.

15103×8-21-A-X